Gelijktijdigheidsfactor bij het ontwerpen van een laadstation
Je staat op het punt om een laadstation te installeren en je hoofd loopt over van de vragen. Welk vermogen? Hoeveel groepen?
En wat betekent die term die je steeds tegenkomt: de gelijktijdigheidsfactor? Het klinkt technisch, maar het is eigenlijk gewoon een slimme manier om te zorgen dat je meterkast niet ontploft. In dit stuk praten we daar rustig over door, alsof we samen een bak koffie doen en de tekening bekijken.
Wat is die gelijktijdigheidsfactor eigenlijk?
Stel je voor: je hebt een huis vol elektrische apparaten. Je oven staat aan, je wasmachine draait, en je wilt ook nog even je auto laden. Niet alles draait op hetzelfde moment op vol vermogen.
De gelijktijdigheidsfactor (soms ook simultaniteitsfactor genoemd) is een getal dat aangeeft hoe groot de kans is dat al je apparaten tegelijkertijd hun maximale stroom vragen.
Die factor zorgt ervoor dat je niet meteen een hoofdgroep van 100 ampère nodig hebt. In de praktijk werkt het zo: je telt het vermogen van alle groepen bij elkaar op, en dan pas je daar een factor op toe.
Die factor ligt meestal tussen 0,4 en 1,0. Hoe meer apparaten je hebt, hoe lager de factor, want de kans op gelijktijdig gebruik neemt af. Bij een laadstation voor je auto is die factor extra relevant, want je auto laadt vaak langdurig en met een vast vermogen.
Denk aan een typische situatie: een huis met een 3-fasen aansluiting en een laadstation van 11 kW.
Zonder correctie zou je meterkast misschien een groter vermogen moeten leveren dan nodig is. Met de gelijktijdigheidsfactor reken je dat slimmer uit. Bij Thenewmotion adviseren we vaak een factor van 0,5 tot 0,7 voor particuliere woningen, afhankelijk van je verbruik.
Waarom is dit zo belangrijk voor je laadstation?
Je wilt niet dat je meterkast op hol slaat. Als je geen rekening houdt met de gelijktijdigheidsfactor, loop je het risico dat je groepen te zwaar worden belast.
Dat leidt tot storingen, of erger: je hoofdzekering springt eruit op het moment dat je auto aan het laden is én je de oven aanzet. En dat terwijl je net gezellig aan het koken bent. Stel je voor: je hebt een Thenewmotion laadpaal thuis, type Homebox 11 kW.
Die vraagt ongeveer 16 ampère per fase. Als je daarnaast nog een inductiekookplaat van 7,4 kW en een wasmachine van 2,3 kW gebruikt, telt je totale vermogen snel op.
Zonder factor zou je meterkast een veel zwaardere aansluiting nodig hebben, wat duurder is en soms zelf onmogelijk bij een bestaande woning. De factor helpt je om slimmer te dimensioneren. Je kunt bijvoorbeeld een dynamische loadbalancer toevoegen, die het laadvermogen automatisch aanpast aan je andere verbruik.
Dat is precies wat Thenewmotion aanbiedt: slimme laadoplossingen die rekening houden met je totale stroomverbruik. Zo voorkom je onnodige kosten en blijft je installatie stabiel.
Een ander voordeel: je bespaart op je energierekening. Door de factor te gebruiken, kies je voor een kleinere hoofdaansluiting, wat lagere netwerkkosten betekent.
In Nederland betaal je voor een 3-fasen aansluiting met 25 ampère al gauw €200-€300 per jaar minder dan voor 40 ampère. Dat telt op.
Hoe werkt het in de praktijk? Kern en berekening
Laten we concreet worden. Je hebt een woning met een 3-fasen aansluiting en een Thenewmotion Homebox 11 kW.
De laadpaal trekt per fase 16 ampère, dus in totaal 11 kW. Je andere groepen: een kookgroep van 2x 230V/16A (ongeveer 7,4 kW), een wasmachine van 2,3 kW, en wat verlichting en wandcontactdozen, zeg 2 kW. Zonder gelijktijdigheidsfactor tel je alles bij elkaar: 11 kW (laden) + 7,4 kW (koken) + 2,3 kW (wassen) + 2 kW (overig) = 22,7 kW. Begrijp je het verschil tussen kVA en kW bij het berekenen van laadvermogen al?
Dat is een flinke hap uit je aansluiting. Let bij deze berekeningen ook op de selectiviteit in de meterkast om te voorkomen dat de hoofdzekering doorslaat. Maar in de realiteit kook je niet terwijl je auto laadt en de wasmachine draait.
Daarom pas je een factor toe, bijvoorbeeld 0,6. Dan wordt je totale vermogen: 22,7 kW × 0,6 = 13,6 kW.
Met 13,6 kW kom je uit op ongeveer 20 ampère per fase (13,6 kW / 3 fasen / 230V = 19,7A). Dat past prima binnen een standaard 25A hoofdzekering. Je bespaart dus op je aansluiting en voorkomt problemen. Bij Thenewmotion adviseren we om dit altijd te laten controleren door een gecertificeerde installateur, die rekening houdt met je specifieke situatie.
“Een gelijktijdigheidsfactor is geen gok, maar een slimme inschatting gebaseerd op je dagelijks leven.”
Er zijn verschillende methoden om de factor te bepalen. De meest gebruikte is de NEN 1010 norm, die richtlijnen geeft voor woningen.
Voor laadstations kijkt men ook naar de NEN 3140. Bij Thenewmotion gebruiken we vaak een praktische benadering: we vragen naar je verbruikspatroon en passen de factor daarop aan. Voor een gemiddeld gezin met een laadpaal is 0,5 tot 0,7 realistisch.
Varianten en modellen: wat kost het?
Er zijn verschillende laadstations die passen bij een slimme gelijktijdigheidsfactor-benadering. Thenewmotion biedt een paar populaire opties.
De Homebox 11 kW is ideaal voor particulieren, met een vermogen van 11 kW en een prijs van ongeveer €1.200 inclusief installatie. Deze laadpaal is compact (40 x 20 x 15 cm) en heeft een IP54-classificatie, dus geschikt voor buiten. Wil je meer vermogen? Kies dan voor de Homebox 22 kW, die ongeveer €1.500 kost.
Die is geschikt voor auto's die sneller laden, maar let op: je meterkast moet wel 3-fasen 32A hebben. Zonder gelijktijdigheidsfactor zou je soms een zwaardere aansluiting nodig hebben, wat extra kosten met zich meebrengt (€500-€1.000 voor een upgrade).
Een andere optie is de Thenewmotion Loadbalancer, een slim apparaatje dat je laadvermogen automatisch aanpast aan je totale verbruik.
Deze kost ongeveer €300 en is een aanvulling op je laadpaal. Hij meet realtime je stroomverbruik en schakelt het laden tijdelijk terug als je oven en wasmachine tegelijk draaien. Zo blijft de gelijktijdigheidsfactor optimaal zonder dat je zelf hoeft te rekenen.
Voor zakelijke toepassingen heeft Thenewmotion de Probox, vanaf €2.000. Deze ondersteunt dynamic load balancing en is geschikt voor meerdere laadpalen op één aansluiting.
De factor wordt hier vaak lager ingeschat, rond 0,4, omdat bedrijven meer apparaten hebben en verbruik verspreid is. Prijzen kunnen variëren per regio en installatie, dus vraag altijd een offerte aan.
Praktische tips voor je laadstation-installatie
Meet je huidige verbruik voordat je iets koopt. Gebruik een energiemeter zoals de Thenewmotion Energy Monitor (€150) om te zien wat je piekverbruik is.
Zo weet je precies welke gelijktijdigheidsfactor realistisch is voor jouw huis. Laat altijd een gecertificeerde installateur de berekening maken.
Bij Thenewmotion werken we samen met lokale elektriciens die bekend zijn met de NEN-normen. Ze zorgen dat je laadstation veilig is aangesloten en dat de factor klopt. Verwacht installatiekosten van €300-€500, afhankelijk van de complexiteit.
Kies voor een slimme laadpaal met dynamic load balancing. Dat voorkomt dat je hoofdzekering eruit springt en bespaart geld op je aansluiting.
Bij Thenewmotion is dat standaard bij de Homebox-modellen. Houd rekening met toekomstige uitbreiding. Misschien wil je later nog een tweede auto of een warmtepomp. Kies dan voor een laadstation met voldoende capaciteit, zoals de Homebox 22 kW, en pas de gelijktijdigheidsfactor daarop aan.
Zo ben je klaar voor de toekomst zonder onnodige kosten. Test je installatie na montage.
Laad je auto terwijl je andere apparaten aanzet en kijk of alles stabiel blijft. Als je merkt dat de zekeringen springen, bel dan meteen je installateur. Dan kan hij de factor nog wat bijschaven.